Bijna, en dan toch weer niet

Vorige week zat ik met een vriend aan de koffie.

Iemand die normaal vol energie zit. Vol plannen, vol ideeën. Maar deze keer zag ik iets anders in zijn ogen. Moeheid. Iets van frustratie dat hij nog niet helemaal kon plaatsen.

Hij zuchtte, en zei: "Dit is me nu al zo vaak overkomen. Elke keer als ik denk dat ik er bijna ben. Een deal, een nieuwe baan, een idee dat eindelijk gaat lopen. En dan valt het weer weg. Ik wil zo graag bouwen. Maar het lukt gewoon niet."

Ik herkende het meteen. Niet alleen in hem. In zoveel mensen om me heen. En, als ik eerlijk ben, in mezelf.

Die constante hoop dat dit het dan eindelijk is. Dit gaat het worden. Dit is de doorbraak.

En dan, niks. Weer terug naar af.

Waar de pijn echt zit

Het ligt niet aan de deals die niet doorgaan. Of de banen die net aan je neus voorbijgaan. Of de ideeën die stranden.

Het zit in het waarom eronder.

Want als je iets doet om ergens te komen, om eindelijk succesvol te zijn, om jezelf te bewijzen, om te laten zien dat je het kunt, dan maak je van het bouwen een middel. En van de uitkomst een soort verlossing.

Als dit lukt, dan ben ik goed genoeg.
Als dit doorgaat, dan is het bewijs geleverd.

En daar zit precies de pijn.

Want zolang je leeft in dat als-dan, ben je nooit echt aanwezig bij wat je doet. Je bent aan het wachten. Aan het duwen. En elke keer dat het niet lukt, voelt het niet als "de deal ging niet door". Het voelt als "zie je wel, ik ben niet goed genoeg".

De afwas om de afwas

Er is een uitspraak van Thich Nhat Hanh die me altijd is bijgebleven. Doe de afwas niet om een schone keuken te krijgen, maar om de afwas te doen.

Klinkt gek, ik weet het. Maar probeer het eens.

Voel het water. Hoor de zeepbellen. Merk hoe je handen bewegen. En ineens, bijna per ongeluk, is de afwas geen middel meer tot een doel. Het is het doel zelf geworden.

Dat is een vorm van vrijheid. Niet omdat de keuken niet schoon hoeft. Maar omdat je eindelijk aanwezig bent bij wat je doet. Zonder het als-dan. Zonder de verwachting eraan vast te plakken.

En zo werkt het ook met bouwen. Met maken. Met ondernemen. Met bijna alles wat je wil dat er komt.

Wat als het maken zelf genoeg is

Wat als je zou bouwen, niet om te bewijzen dat je het kunt, maar omdat het bouwen zelf je energie geeft?

Wat als je die deal zou najagen, niet omdat je hem nodig hebt om genoeg te zijn, maar omdat het proces je laat leven?

In Duck It heet dat creation without expectation. Maken zonder verwachting. Niet "ik doe dit om dat te bereiken", maar "ik doe dit omdat het past bij wie ik ben".

Dat is een omkering. Want we hebben het meestal andersom geleerd. Eerst bedenken wat we willen bereiken. Dan handelen vanuit dat doel. En pas als het lukt, mogen we ons eindelijk goed voelen.

Maar dat is de route van moeten. Van controle. En het houdt je gevangen, want je geluk hangt altijd aan een uitkomst die je niet in de hand hebt.

Het oude verhaal onder de frustratie

Toen ik mijn vriend hoorde praten, hoorde ik niet alleen frustratie. Ik hoorde een dieper verhaal. Een "ik ben" dat hij met zich meedroeg zonder het te merken.

Ik ben niet goed genoeg. Ik moet het eerst bewijzen. Pas als dit lukt, ben ik waardevol.

Dat zijn geen feiten. Het zijn overtuigingen die als feiten zijn gaan voelen. En hier komt de vraag die in Duck It steeds terugkomt. Van welk feit probeer je hier iets te vinden?

Want "ik ben niet goed genoeg" is geen feit. Het is een oud verhaal. En zodra je dat echt hoort, niet als idee maar als iets wat je doorvoelt, verandert er iets. Je kunt kiezen voor een ander "ik ben". Eentje die beter past. Eentje die je laat drijven in plaats van zinken.

"Maar moet ik dan niet meer ambitieus zijn?" vroeg hij. "Moet ik dan maar accepteren dat het niet lukt?"

Nee. Het gaat niet om je ambitie opgeven. Het gaat om de relatie met je ambitie veranderen. Bouw. Jaag die deals na. Maar doe het omdat het proces je energie geeft, niet omdat je pas mag rusten of pas iemand bent als het lukt.

Het plezier zit in het maken. Als gevolg, niet als voorwaarde.

De Friendly Floaties wisten het al

Je kent misschien het verhaal van de Friendly Floaties. In 1992 vielen er 28.800 badeendjes overboord in de Grote Oceaan.

Ze hadden geen plan. Geen doel. Geen route. Ze dreven gewoon.

En juist daardoor, door zich over te geven aan de stroom, kwamen ze op plekken terecht die niemand had kunnen voorspellen. Alaska. Hawaï. Australië. De kust van Europa. Hun reis werd uiteindelijk gebruikt om de oceaanstromingen in kaart te brengen.

Niet omdat ze ergens naartoe wilden. Maar omdat ze bleven drijven.

Dat is creation without expectation in zijn zuiverste vorm. Je hoeft niet te weten waar het naartoe gaat. Je hoeft alleen te blijven bewegen, met nieuwsgierigheid, en met een beetje vertrouwen dat de stroom je draagt.

Voor de volgende keer

Mijn vriend en ik dronken onze koffie leeg. Ik weet niet of er meteen iets veranderde in zijn hoofd. Zo werkt het meestal niet.

Maar misschien, de volgende keer dat hij ergens aan begint, voelt het net iets anders. Niet als een examen dat hij moet halen om eindelijk genoeg te zijn. Maar als iets wat hij maakt omdat het bij hem past.

En als het dan toch weer niet doorgaat, is het niet langer een bewijs van zijn waarde. Het is gewoon een deal die niet doorging. Meer niet.

Als je dit herkent, als je merkt dat je het maken steeds laat afhangen van de uitkomst, dan heb ik een korte gids gemaakt die je kan helpen. Maak iets zonder te weten waar het naartoe gaat. Een paar vragen en een kleine oefening om weer te bouwen om het bouwen zelf. Je kunt hem hieronder gratis ophalen.

Niet om iets te bereiken.

Gewoon om weer te beginnen.