Het idee dat in de kast bleef staan

Je hebt vast wel eens een goed idee gehad dat nooit verder kwam dan je hoofd.

Niet omdat het een slecht idee was. Integendeel. Maar omdat er iets tussen kwam. Of beter gezegd, omdat jij er iets tussen liet komen, zonder het door te hebben.

Ik wil je laten zien hoe dat werkt. En ik gebruik er een eigen voorbeeld voor, omdat ik het patroon zo goed ken. Ik trap er namelijk zelf nog regelmatig in.

Hoe een goed idee blijft liggen

Ik had laatst een idee voor een kort programma. Niets wereldschokkends, maar leuk, en bruikbaar. Er was snel een titel, een beeld, een beschrijving. Ik pitchte het. Niemand was tegen.

En toen ging ik ermee aan de slag. In mijn hoofd.

Want daar verschenen meteen de bergen. Wie moet dit maken? Hoe monteer ik het? Kan ik dat eigenlijk wel? Hoeveel camera's? Hoe ziet het eruit? De lijst werd langer en langer, en overweldigend.

Dus deed ik wat we vaak doen als iets overweldigend wordt. Ik stelde het uit. Niet uit luiheid. Uit zorgvuldigheid, hield ik mezelf voor. Eerst een maker zoeken. Eerst de kosten in kaart. Eerst weten of het mocht. Eerst horen wat anderen ervan vonden.

Als, dan. Als, dan. Als, dan.

En er gebeurde niets.

Misschien herken je het. Dat "als, dan" denken voelt verstandig. Het voelt als voorbereiding. Maar vaak is het iets anders. Het is je hoofd dat een nette manier heeft gevonden om niet te hoeven beginnen.

Want zolang je bezig bent met alle voorwaarden, hoef je de echte stap nog niet te zetten. Je kunt jezelf wijsmaken dat je bezig bent, terwijl je in werkelijkheid stilstaat. Druk met denken. Maar geen beweging. En onder dat alles zitten de oude bekenden. Kan ik dit wel? Wordt het goed genoeg? Wat als het mislukt?

Wat een deadline doet

Bij mij kwam er op een gegeven moment een deadline.

En een deadline doet iets eigenaardigs. Hij haalt je uit je hoofd. Ineens is er geen ruimte meer voor "als, dan". Er is alleen nog de volgende stap.

Dus ik vroeg een collega. Mailde een maker. Bedacht wat vragen. Een half uur voor de opname stond ik in een veel te heet kamertje met een webcam die ik met plakband op een statief had gezet.

En voor het eerst was ik niet meer aan het denken. Ik was aan het maken. De oplossingen verschenen vanzelf, niet omdat ik ze had uitgedacht, maar omdat ik bezig was. We namen op. Tien minuten. Het klopte.

Perfect was het niet. Ik zag meteen tien dingen die beter konden. Maar dat is juist het punt. Die tien dingen kun je pas zien als er iets is. Een idee in de kast kun je niet verbeteren. Een ruwe versie wel.

Waarom kleuters torens beter bouwen

Er is een experiment dat dit precies vangt. Het heet de Marshmallow Challenge, bekend geworden door een TED Talk van Tom Wujec en door het boek The Culture Code van Daniel Coyle.

Verschillende groepen krijgen dezelfde opdracht. Bouw in achttien minuten de hoogste vrijstaande toren van spaghettistokjes, met een marshmallow bovenop. De marshmallow moet blijven staan.

In sommige teams zitten studenten van een businessschool. In andere zitten kleuters.

Je zou je geld op de studenten zetten. Ze zijn slimmer, ouder, getrainder. Maar in proef na proef bouwen de kleuters de hogere torens.

Hoe kan dat? De studenten praten eerst. Ze overleggen wie de leiding heeft, ze bespreken de beste strategie, ze wegen opties af. Het ziet er professioneel uit. Maar ze bouwen pas op het laatst, als er bijna geen tijd meer is om te ontdekken dat hun ene plan niet werkt.

De kleuters doen iets anders. Ze beginnen gewoon. Ze zetten iets neer, het valt om, ze proberen iets anders. Proberen, falen, bijstellen. Ze verspillen geen tijd aan wie de baas is. Ze laten het bouwen zelf hun leraar zijn.

Starten. Spelen. Schaven. Bouwen. Leren.

Doen is het nieuwe denken

Dit is wat in Duck It proces boven uitkomst heet. Of, met een andere term uit het boek: creation without expectation. Maken zonder van tevoren te weten waar het eindigt.

Want het beginnen bij de uitkomst slaat alles dood. De uitkomst is groot, en perfect, en ver weg. Daar word je stil van. Maar het proces is klein, en concreet, en nu. Daar kun je in stappen. En als je eenmaal in het proces zit, volgt de uitkomst vaak vanzelf. Niet omdat je hem hebt afgedwongen, maar omdat je in beweging kwam.

Dat is de omkering waar Duck It om draait. We denken meestal: eerst goed nadenken, dan doen, en dan ben ik iemand die dit kan. Maar het werkt andersom. Eerst doen. Dan ontstaat het. En pas daarna snap je wat je gemaakt hebt.

Wat staat er bij jou in de kast?

Dus de vraag is niet of jij dit patroon hebt. Die heb je. We hebben hem allemaal.

De vraag is welk idee bij jou nu in de kast staat. Het bedrijf. Het boek. Het gesprek dat je al weken voor je uitschuift. Dat ene ding waarvan je weet dat het er moet komen, maar waar je nog steeds eerst iets voor moet uitzoeken voordat je kunt beginnen.

Het "als, dan" zal er altijd zijn. De oude overtuigingen liggen altijd op de loer. Daar kom je niet vanaf.

Maar je hoeft er ook niet vanaf. Je hoeft alleen één keer eerder te beginnen dan je hoofd je toestaat. Eén kleine stap die nu wél kan. En dan de volgende.

Om je daarbij te helpen heb ik een korte gids gemaakt. Maak iets zonder te weten waar het naartoe gaat. Een paar vragen en een kleine oefening om dat ene ding uit de kast te halen, zonder dat je eerst alles hoeft uit te denken. Je kunt hem hieronder gratis ophalen.

Want je hoeft niet te weten hoe het afloopt.

Je hoeft alleen te beginnen.